الشيخ محمد رضا المظفر ( مترجم وشارح : على محمدى )
355
أصول الفقه ( شرح اصول فقه ) ( فارسى )
احتمال دارد كه در واقع فاسق باشد و شرعا نجات مؤمن صالح مهمتر است و همينكه احتمال اهميت آمد عقل مىگويد : احتياط كن و قدر متيقن را بگير و اين حكم عقلى به احتياط منحصر به ما نحن فيه نيست ، بلكه در جميع مواردى كه دوران امر بين تعيين و تخيير است عقل حكم به احتياط مىكند فى المثل نمىدانيم كه آيا در كفارهء قسم معينا عتق رقبه واجب است و يا مخير هستيم بين احد الأمور الثلاثة ، يعنى اطعام و كسوت و عتق عقل مىگويد قدر متيقن را اخذ كن و احتياطا عتق رقبه را برگزين چون اگر قدر متيقن را گرفتى چه در واقع حكم تعيين باشد و چه تخيير وظيفه را انجام دادى و به واقع رسيدى بنابراين ، محتمل الأهمية نيز مقدم مىشود . و هذا اصل ينفع كثيرا فى الفروع الفقهية فاحتفظ به . 5 . حكومت و ورود مقدمه پنجم از مقدمات باب تعارض دربارهء حكومت و ورود است و در اين رابطه يك مقدمه و دو مقام از بحث داريم . مقدمه : اين مقدمه مشتمل بر دو سؤال و جواب همراه با يك داستان است . سؤال 1 . كدام دانشمند اصولى مسألهء حكومت و ورود را اختراع نمود ؟ جواب : مبتكر اين دو مسئله جناب شيخ اعظم خاتم الفقهاء و المجتهدين شيخ مرتضى انصارى دزفولى است كه وى بدينوسيله باب تازهاى را در مسير اجتهاد و استنباط احكام به روى فقهاى عظام گشود . البته در عبارات جواهر الكلام نيز گهگاهى تعبير به حكومت يا ورود شده و لكن منقح نشده و با اين حدود و ثغورى كه دارد تبيين نشده و خود شيخ هم مدعى است كه فقهاى سلف در استنباطاتشان از شيوهء حكومت و ورود با اين اصطلاح مطرح نبوده و در هر حال سكه به نام نامى شيخ انصارى رحمه اللّه زده شده اگرچه زمينهء بحث از قبل بوده اما كسى كه اين مبحث را زنده و شكوفا نمود مرحوم شيخ انصارى بوده شكر اللّه مساعيه الجميلة . سؤال 2 . چه عاملى باعث شد كه شيخ انصارى دست به اين اختراع بزرگ بزند ؟ جواب : جناب شيخ در ضمن تحقيقات گستردهء عملى و فقهى به مواردى برخورد كردهاند و ملاحظه نمودهاند كه گاهى يك دسته از ادله بر دسته ديگر مقدم مىشوند در